วัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดขนาดสูง สำหรับผู้สูงอายุ

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดขนาดสูง สำหรับผู้สูงอายุ

เมื่ออายุมากขึ้น ภูมิคุ้มกันของร่างกายจะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงและตอบสนองต่อเชื้อโรครวมถึงวัคซีนได้ลดลง ภาวะนี้เรียกว่า Immunosenescence จึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ผู้สูงอายุมีความเสี่ยงต่อการเกิดไข้หวัดใหญ่รุนแรง ภาวะแทรกซ้อน และการเข้ารักษาในโรงพยาบาลมากกว่าคนอายุน้อย

หนึ่งในแนวทางที่พัฒนาขึ้นเพื่อเพิ่มการตอบสนองของภูมิคุ้มกันในผู้สูงอายุ คือ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดขนาดสูง หรือ High-Dose Influenza Vaccine

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ High Dose คืออะไร?

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ High Dose เป็นวัคซีนชนิดเชื้อตายที่มีปริมาณแอนติเจน Hemagglutinin หรือ HA สูงกว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดมาตรฐาน

วัคซีน High Dose มี HA 60 ไมโครกรัมต่อสายพันธุ์ ขณะที่วัคซีนขนาดมาตรฐานโดยทั่วไปมี HA 15 ไมโครกรัมต่อสายพันธุ์ กล่าวอย่างง่ายคือ High Dose มีปริมาณแอนติเจนประมาณ 4 เท่าต่อสายพันธุ์ เพื่อกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของผู้สูงอายุให้สร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไข้หวัดใหญ่ได้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม คำว่า “4 เท่า” หมายถึงปริมาณแอนติเจน ไม่ได้หมายความว่าวัคซีนสามารถป้องกันไข้หวัดใหญ่ได้มากขึ้น 4 เท่า

ทำไมผู้สูงอายุจึงต้องการวัคซีนที่กระตุ้นภูมิคุ้มกันมากขึ้น?

เมื่ออายุมากขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันทั้งด้านเซลล์และแอนติบอดีจะมีประสิทธิภาพลดลง ส่งผลให้ผู้สูงอายุอาจสร้างภูมิคุ้มกันหลังได้รับวัคซีนขนาดมาตรฐานได้ไม่ดีเท่าคนอายุน้อย ขณะเดียวกัน หากผู้สูงอายุติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ ก็มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ เช่น

• ปอดอักเสบ
• โรคหัวใจหรือโรคปอดเดิมกำเริบ
• ภาวะหัวใจล้มเหลว
• การเข้ารักษาในโรงพยาบาล
• การสูญเสียความสามารถในการดำเนินชีวิตหลังเจ็บป่วยรุนแรง

High Dose ดีกว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดมาตรฐานหรือไม่?

ผลการศึกษาวัคซีนไข้หวัดใหญ่ High Dose ในผู้สูงอายุ

จากการศึกษา High-Dose vs Standard-Dose Influenza Vaccines in Older Adults: A Meta-Analysis ที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Network Open ปี 2026 ซึ่งเป็นการวิเคราะห์อภิมานจากการศึกษาแบบสุ่มทางคลินิก (Randomized Clinical Trials) จำนวน 8 การศึกษา รวมผู้เข้าร่วม 605,098 คน ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุอายุ 65 ปีขึ้นไป

ผลการศึกษาพบว่า เมื่อเปรียบเทียบกับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดมาตรฐาน (SD-IIV) การได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดขนาดสูง (HD-IIV) สามารถ

• ลดการเข้ารักษาในโรงพยาบาลจากไข้หวัดใหญ่ได้เพิ่มเติม 38.5%
• ลดการนอนโรงพยาบาลจากไข้หวัดใหญ่ที่ยืนยันทางห้องปฏิบัติการ 31.2%
• รวมถึงลดการนอนโรงพยาบาลจากปอดอักเสบหรือไข้หวัดใหญ่ 11.5%
• โรคหัวใจและระบบทางเดินหายใจ 7.5%
• และการนอนโรงพยาบาลจากทุกสาเหตุ 3.3%

อย่างไรก็ตาม ไม่พบความแตกต่างของอัตราการเสียชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ระหว่างวัคซีนทั้งสองชนิด

ใครบ้างที่ควรพิจารณาวัคซีนไข้หวัดใหญ่ High Dose?

หลักฐานทางการแพทย์ของ High-Dose Influenza Vaccine มีมากที่สุดในผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหรือมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนจากไข้หวัดใหญ่ เช่น โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคปอดเรื้อรัง เบาหวาน โรคไตเรื้อรัง ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบาง ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ที่เหมาะสมกับตนเอง

High Dose มีผลข้างเคียงมากกว่าวัคซีนทั่วไปหรือไม่?

เนื่องจาก High Dose มีปริมาณแอนติเจนสูงกว่า จึงอาจพบปฏิกิริยาหลังฉีดบริเวณที่ฉีด เช่น ปวด บวม หรือแดง รวมถึงอาการปวดเมื่อย ปวดศีรษะ หรืออ่อนเพลียได้มากกว่าวัคซีนขนาดมาตรฐานเล็กน้อย อาการส่วนใหญ่มักไม่รุนแรงและหายได้เองภายในระยะเวลาสั้น ๆ

สำหรับผู้ที่เคยมีประวัติแพ้วัคซีนอย่างรุนแรง หรือมีโรคประจำตัวบางชนิด ควรแจ้งแพทย์ก่อนรับวัคซีนทุกครั้ง

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ แบบ High Dose ไม่ใช่แค่ "วัคซีนที่แรงกว่า"

หัวใจสำคัญของวัคซีนไข้หวัดใหญ่ High Dose ไม่ใช่การทำให้วัคซีน “แรงขึ้น” แต่เป็นการออกแบบวัคซีนให้เหมาะกับระบบภูมิคุ้มกันที่เปลี่ยนแปลงไปตามอายุ

High Dose มีแอนติเจนประมาณ 4 เท่าต่อสายพันธุ์ และมีหลักฐานว่าสามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันและเพิ่มการป้องกันไข้หวัดใหญ่เมื่อเทียบกับวัคซีนขนาดมาตรฐานในผู้สูงอายุได้

ในผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป วัคซีน High Dose เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่มีหลักฐานว่าสามารถเพิ่มการป้องกันไข้หวัดใหญ่เมื่อเทียบกับวัคซีนขนาดมาตรฐาน