อย่าประมาท !! ตีบ ตัน แตก ตาย

อย่าประมาท !! ตีบ ตัน แตก ตาย
รู้จักสัญญาณโรคหลอดเลือดสมองด้วยหลัก BEFAST

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบเข้ารับการรักษา เพราะยิ่งปล่อยไว้นาน เซลล์สมองจะยิ่งได้รับความเสียหายมากขึ้น การสังเกตอาการตั้งแต่เริ่มต้นและนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลอย่างรวดเร็ว จึงมีความสำคัญต่อผลการรักษาอย่างมาก.

โรคหลอดเลือดสมองมี 2 ประเภทหลัก

1. หลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน

เกิดจากหลอดเลือดที่นำเลือดไปเลี้ยงสมองตีบหรือมีลิ่มเลือดอุดตัน ส่งผลให้เนื้อสมองบริเวณนั้นขาดเลือดและออกซิเจน.

2. หลอดเลือดสมองแตก

เกิดจากหลอดเลือดในสมองแตกและมีเลือดออกภายในสมอง ซึ่งสามารถทำลายเนื้อสมองและทำให้เกิดอาการรุนแรงได้.

อาการสำคัญที่ต้องระวัง

อาการของโรคหลอดเลือดสมองมักเกิดขึ้น อย่างเฉียบพลัน เช่น

• เสียการทรงตัว เดินเซ
• ตาพร่ามัว
• เห็นภาพซ้อน
• มองไม่เห็นทันที
• หน้าเบี้ยวหรือปากเบี้ยว
• แขนหรือขาอ่อนแรง
• ชาครึ่งซีก
• พูดไม่ชัด
• พูดไม่ออก
• ไม่เข้าใจภาษาหรือคำพูดของผู้อื่น.

จำง่ายด้วย BEFAST

1. ตัวอักษร ความหมาย อาการที่ต้องสังเกต
2. B – Balance การทรงตัว เดินเซ เสียการทรงตัว
3. E – Eye การมองเห็น ตาพร่ามัว เห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็น
4. F – Face ใบหน้า ปากเบี้ยว หน้าเบี้ยวเฉียบพลัน
5. A – Arm แขนและขา แขนหรือขาอ่อนแรงครึ่งซีก
6. S – Speech การพูด พูดไม่ชัด หรือพูดไม่ออกทันที
7. T – Time เวลา รีบนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว

ทำไม “เวลา” จึงสำคัญ?

เมื่อเกิดโรคหลอดเลือดสมอง ไม่ควรรอดูอาการเอง เพราะเซลล์สมองสามารถเสียหายเพิ่มขึ้นตามเวลาที่ผ่านไป หากมาถึงโรงพยาบาลอย่างรวดเร็ว แพทย์จะประเมินชนิดและความรุนแรงของโรค เพื่อพิจารณาการรักษาที่เหมาะสม.

ในกรณีหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน ผู้ป่วยบางรายอาจได้รับการรักษาด้วย ยาละลายลิ่มเลือด หรือการรักษาผ่านสายสวนเพื่อนำลิ่มเลือดที่อุดตันออก ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์และความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย.

ปัจจัยเสี่ยงที่ควรควบคุม

การลดความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองควรให้ความสำคัญกับการควบคุมปัจจัยต่อไปนี้

• ความดันโลหิตสูง
• เบาหวาน
• โรคหัวใจ
• การดื่มแอลกอฮอล์
• การสูบบุหรี่
• น้ำหนักเกินมาตรฐาน
• คอเลสเตอรอลสูง.
• การตรวจคัดกรอง

ข้อมูลที่นำเสนอแนะนำการประเมินความเสี่ยง โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุ มากกว่า 45 ปี และกล่าวถึงการตรวจหลายรูปแบบ เช่น การตรวจเลือดร่วมกับ

CT Brain

• → เอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง

MRI Brain

• → ตรวจสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า

MRI-MRA Brain

• → ตรวจสมองและหลอดเลือดสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า.

สรุปจำง่าย

BEFAST

• B – Balance → เดินเซ เสียการทรงตัว
• E – Eye → ตามัว เห็นภาพซ้อน มองไม่เห็น
• F – Face → หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว
• A – Arm → แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก
• S – Speech → พูดไม่ชัด พูดไม่ออก
• T – Time → รีบไปโรงพยาบาลทันที

หัวใจสำคัญคือ อาการเกิดขึ้นเฉียบพลัน อย่ารอดูอาการ เพราะโรคหลอดเลือดสมองเป็นภาวะที่เวลาในการเข้าถึงการรักษามีผลต่อการสูญเสียเนื้อสมองและโอกาสในการฟื้นตัว.