โรคไข้เห็บสุนัข SFTS

โรคไข้เห็บสุนัข SFTS

หนึ่งในโรคที่กำลังได้รับความสนใจในเอเชียคือ SFTS หรือ Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome ซึ่งอาจเรียกเพื่อให้ประชาชนเข้าใจง่ายว่า “โรคไข้เห็บสุนัข” โดยชื่อทางการแพทย์หมายถึง กลุ่มอาการไข้รุนแรงร่วมกับเกล็ดเลือดต่ำ

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจพบ ได้แก่ ภาวะเลือดออกผิดปกติ การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ ไตทำงานผิดปกติ ความผิดปกติของระบบประสาท ภาวะช็อก และอวัยวะหลายระบบล้มเหลว การวิเคราะห์แบบ systematic review และ meta-analysis ซึ่งรวบรวมผู้ป่วยมากกว่า 4,000 ราย รายงานอัตราเสียชีวิตรวมประมาณ 18% อย่างไรก็ตาม อัตราเสียชีวิตแตกต่างกันมากระหว่างพื้นที่ อายุ ประชากร และลักษณะของผู้ป่วยแต่ละการศึกษา

โรค SFTS หรือไข้เห็บสุนัข คืออะไร

SFTS เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่เกิดจาก Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome Virus (SFTSV) ปัจจุบันจัดอยู่ในกลุ่ม Bandavirus วงศ์ Phenuiviridae

โรคนี้ได้รับการรายงานครั้งแรกในประเทศจีน และต่อมาพบผู้ป่วยในประเทศอื่นของเอเชีย เช่น ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ รวมถึงประเทศไทย

ลักษณะสำคัญของโรคคือ ผู้ป่วยมี ไข้เฉียบพลันร่วมกับเกล็ดเลือดต่ำ (thrombocytopenia) และมักพบเม็ดเลือดขาวต่ำ (leukopenia) ผู้ป่วยบางรายสามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและอวัยวะหลายระบบล้มเหลวได้

โรค SFTS ติดต่อมาสู่คนได้อย่างไร

เห็บ Haemaphysalis longicornis เป็นพาหะสำคัญที่ได้รับการศึกษามากในประเทศที่พบ SFTS โดยเชื้อสามารถหมุนเวียนอยู่ในธรรมชาติระหว่างเห็บกับสัตว์หลายชนิด สัตว์ที่มีรายงานเกี่ยวข้องกับวงจรของเชื้อ ได้แก่ สุนัข แมว วัว แพะ แกะ และสัตว์ป่าบางชนิด

นอกจากนี้ มีรายงานการติดต่อจากคนสู่คน โดยเฉพาะจากการสัมผัสเลือดหรือสารคัดหลั่งของผู้ป่วยโดยตรง จึงจำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันการติดเชื้อที่เหมาะสมในการดูแลผู้ป่วย

อาการของโรคไข้เห็บสุนัข SFTS

หลังได้รับเชื้อ ผู้ป่วยมักมีอาการไข้เฉียบพลัน ร่วมกับอาการอื่น เช่น

• ไข้สูง

เมื่อตรวจเลือด มักพบความผิดปกติที่สำคัญคือ เกล็ดเลือดต่ำและเม็ดเลือดขาวต่ำ และอาจพบค่าเอนไซม์ตับ AST และ ALT รวมถึง LDH และ CK สูงขึ้นได้

อย่างไรก็ตาม อาการและผลตรวจเหล่านี้สามารถพบได้ในโรคอื่นเช่นกัน การวินิจฉัย SFTS จึงต้องอาศัยการประเมินของแพทย์และการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยัน

การวินิจฉัยโรค SFTS

เนื่องจากอาการของ SFTS สามารถคล้ายโรคติดเชื้ออื่น การวินิจฉัยจึงไม่สามารถอาศัยอาการเพียงอย่างเดียว แพทย์จะประเมินจากประวัติการเจ็บป่วย ประวัติการถูกเห็บกัดหรือสัมผัสสัตว์ การตรวจร่างกาย และผลตรวจเลือด เช่น CBC การทำงานของตับและไต

การยืนยันการติดเชื้อในระยะเฉียบพลันสามารถทำได้โดยการตรวจหาสารพันธุกรรมของไวรัสด้วย RT-PCR หรือ real-time RT-PCR ส่วนการตรวจแอนติบอดีสามารถใช้ประกอบการวินิจฉัยในช่วงเวลาที่เหมาะสม

โรค SFTS รักษาอย่างไร

หัวใจสำคัญของการรักษาในปัจจุบันคือ การรักษาประคับประคองและการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างใกล้ชิด แพทย์อาจต้องติดตามระดับเกล็ดเลือด การทำงานของตับและไต ระบบการแข็งตัวของเลือด ความดันโลหิต และการทำงานของระบบหายใจ รวมถึงให้การรักษาภาวะช็อกหรืออวัยวะล้มเหลวหากเกิดขึ้น

ป้องกันโรคไข้เห็บสุนัขได้อย่างไร

เนื่องจากเห็บเป็นพาหะสำคัญ การลดโอกาสถูกเห็บกัดจึงเป็นวิธีป้องกันที่สำคัญ

เมื่อต้องเข้าไปในพื้นที่ป่า พุ่มไม้ หรือบริเวณที่มีหญ้าสูง ควรสวมเสื้อแขนยาวและกางเกงขายาว ใช้สารป้องกันแมลงที่เหมาะสม และตรวจร่างกายหลังกลับจากพื้นที่เสี่ยง

สำหรับผู้ที่เลี้ยงสุนัขหรือแมว ควรตรวจสัตว์เลี้ยงเป็นประจำและควบคุมเห็บตามคำแนะนำของสัตวแพทย์

หากพบเห็บเกาะบนผิวหนัง ไม่ควรใช้มือเปล่าบีบหรือขยี้เห็บ แต่ควรนำออกอย่างถูกวิธีและทำความสะอาดบริเวณดังกล่าว

“โรคไข้เห็บสุนัข” หรือ SFTS (Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่มีเห็บเป็นพาหะสำคัญ สามารถทำให้เกิดไข้ เกล็ดเลือดต่ำ เม็ดเลือดขาวต่ำ และในผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ แม้โรคนี้ยังไม่ใช่โรคที่ประชาชนไทยคุ้นเคย แต่ประเทศไทยมีรายงานยืนยันการติดเชื้อแล้ว

ดังนั้น สิ่งสำคัญไม่ใช่การกลัวสัตว์เลี้ยง แต่คือ การรู้จักเห็บ ป้องกันไม่ให้ถูกเห็บกัด ควบคุมเห็บในสัตว์เลี้ยง และสังเกตอาการผิดปกติหลังการสัมผัส หากมีไข้หลังถูกเห็บกัด อย่าลืมแจ้งประวัตินี้แก่แพทย์ เพราะข้อมูลเล็ก ๆ นี้อาจเป็นเบาะแสสำคัญที่ช่วยนำไปสู่การวินิจฉัยโรคได้อย่างเหมาะสม